Artizan (və ya artezian) su nasosları, torpağın dərin qatlarında, təzyiq altında olan su laylarına çatmaq və bu suyu yer səthinə çıxarmaq üçün nəzərdə tutulmuş xüsusi mexanizmlərdir.
Bu su nasosları yüksək təzyiq yaratmaq qabiliyyətinə malikdir, çünki su çox vaxt 50, 100 və hətta 200 metr dərinlikdən yuxarı vurulmalıdır.
İş prinsipi olduqca sadə, lakin effektivdir: Elektrik mühərriki nasosun pərlərini (və ya pistonunu) hərəkətə gətirir, bu isə quyu daxilində vakuum yaradaraq suyu yuxarıya doğru itələyir. Dərinlik artdıqca nasosun gücü və dözümlülüyü də artmalıdır.
Artizan su nsoslarının əsas növləri
Düzgün seçim etmək üçün əvvəlcə bazarda mövcud olan əsas model kateqoriyalarını tanımaq lazımdır:
1. Submariner (Dərinlik) su nasosları
Dərin quyu nasosları birbaşa suyun içərisinə salınır. Onlar dar quyu borularına sığacaq şəkildə silindrik dizayna malikdirlər. Suyun içində işlədikləri üçün mühərrikin soyuması su vasitəsilə baş verir, bu da onların uzun müddət kəsintisiz işləməsini təmin edir.
2. Səthi nasoslar (Sentrifuqa nasosları)
Əgər suyun dərinliyi 8-10 metrdən çox deyilsə, səthi nasoslardan istifadə olunur. Onlar quyunun kənarına qoyulur və boru vasitəsilə suyu çəkir.
Lakin artizan quyuları adətən daha dərin olduğu üçün bu modellər nadir hallarda əsas artizan nasosu kimi çıxış edir.
3. Şaquli çoxpilləli nasoslar
Böyük təzyiq tələb edən sahələrdə istifadə olunur. Bir neçə pərli sistem sayəsində suyu çox yüksək məsafələrə çatdıra bilir.
Düzgün artizan su nasosu seçərkən diqqət edilməli 5 məqam
Səhv seçilmiş nasos həm enerji israfına, həm də cihazın qısa müddətdə sıradan çıxmasına səbəb ola bilər.
Seçim edərkən aşağıdakı texniki göstəriciləri mütləq nəzərə alın:
Quyunun Dərinliyi: Nasosun “maksimal basqı” (H max) göstəricisi quyunun dərinliyindən və suyun daşınacağı üfüqi məsafədən 20% daha çox olmalıdır.
Su Səviyyəsi (Statik və Dinamik): Suyun quyu daxilindəki dayanıqlı səviyyəsi nasosun yerləşdirilmə dərinliyini müəyyən edir.
Məhsuldarlıq (Debit): Nasosun bir saatda vurduğu suyun həcmi (m³/saat) sizin ehtiyacınızdan çox, lakin quyunun su vermə potensialından (debitindən) az olmalıdır. Əks halda quyu quruya bilər və nasos “quru işləmə” səbəbindən yana bilər.
Elektrik Gərginliyi: Bölgənizdəki elektrik enerjisinin sabitliyi vacibdir. Birfazalı (220V) və ya üçfazalı (380V) modellər arasından şəbəkənizə uyğun olanı seçməlisiniz.
Suyun Keyfiyyəti: Əgər suda qum və ya lil miqdarı yüksəkdirsə, aşınmaya davamlı, paslanmaz poladdan hazırlanmış pərləri olan modellərə üstünlük verilməlidir.
Quraşdırılma və baxım: Nasosun ömrünü necə uzatmalı?
Peşəkar bir artizan su nasosu quraşdırılması aşağıdakı mərhələlərdən ibarətdir:
Qoruyucu Avtomatika: Nasosu gərginlik dalğalanmalarından və quru işləmədən qoruyan panelin quraşdırılması mütləqdir.
Düzgün Kabel Seçimi: Suyun altında işləyən kabellər xüsusi izolyasiyalı (adətən göy rəngli) olmalıdır.
Polad Kanat: Nasos heç vaxt öz elektrik kabeli və ya su borusu ilə quyuya asılmamalıdır; o, paslanmaz polad tros vasitəsilə bərkidilməlidir.
Baxım məsləhəti: İldə bir dəfə nasosun çəkdiyi amperi və suyun təzyiqini yoxlatdırın. Əgər suyun gəlişində azalma varsa, bu, süzgəclərin tıxanmasının ilkin siqnalı ola bilər.
Tez-tez verilən suallar
Ən yaxşı artizan su nasosları hansı brendlərdir?
Buna birbaşa cavab vermək çətindir, çünki seçim büdcəyə və quyunun texniki parametrlərinə bağlıdır. Avropa istehsalı olan brendlər (məsələn, Grundfos, Wilo, Pedrollo) daha uzunömürlü və enerji səmərəlidir. Lakin yerli bazarda daha münasib qiymətli Türkiyə və Çin istehsalı olan keyfiyyətli modellər də mövcuddur.
Dərin quyu üçün nasos qiymətləri nə qədərdir?
Artizan su nasosları qiymətləri nasosun gücünə (at gücü/kW), markasına və su vurma dərinliyinə görə dəyişir. Kiçik bağ evləri üçün olan modellər daha ucuz olsa da, böyük kənd təsərrüfatı su nasosları daha yüksək maliyyə tələb edir. Dəqiq qiymət üçün quyu pasportu ilə mütəxəssisə müraciət etmək tövsiyə olunur.
Nasos niyə tez-tez yanır?
Bunun əsas səbəbləri gərginlik düşməsi, quyuda suyun bitməsi (quru işləmə) və ya nasosun gücünün quyunun dərinliyinə uyğun gəlməməsidir. Stabilizator və quru işləmə sensoru bu riskləri minimuma endirir.
Qumlu quyularda hansı nasos istifadə edilməlidir?
Qumlu quyular üçün xüsusi olaraq hazırlanmış, pərləri sürtünməyə davamlı polimerlərdən və ya paslanmaz poladdan olan “quma davamlı dərinlik nasosları” seçilməlidir. Adi nasoslar belə quyularda bir neçə aya sıradan çıxa bilər.
